รูปแบบยา             ยาแคปซูล ยาแคปซูล (รพ.)
สูตรตำรับ             ในผงยา 100 กรัม ประกอบด้วย

• เถาเพชรสังฆาต หนัก 70 กรัม
• รากอัคคีทวาร หนัก 20 กรัม
• โกฐน้ำเต้าหนัก 10 กรัม

ข้อบ่งใช้                บรรเทาอาการริดสีดวงทวารหนัก
ขนาดและวิธีใช้   รับประทานครั้งละ 1.2 กรัม วันละ 3 ครั้ง หลังอาหารทันที
ข้อควรระวัง         ควรระวังการใช้ยาในหญิงตั้งครรภ์และให้นมบุตร

อาการไม่พึงประสงค์ ท้องเสีย
ต่อไปกระผมจะขอวิเคราะห์เกี่ยวกับส่วนประกอบ และสรรพคุณแต่ละชนิดของยาขนานนี้ ว่าสามารถช่วยหรือบรรเทาริดสีดวงทวารหนักได้อย่างไร ?

• เถาเพชรสังฆาต รสร้อน ขม และคัน             แก้ริดสีดวงทวารหนัก กัดเมือกมันในลำไส้
• รากอัคคีทวาร       รสขมร้อน                       ช่วยย่อยอาหาร ขับลม แก้ริดสีดวงทวารหนัก
• โกฐน้ำเต้า             รสขม ฝาด มัน               ระบายท้อง บำรุงธาตุ ขับลมในลำไส้ ถ่ายรู้ปิดรู้เปิด   

หลักการรักษาของยาตำรับนี้โดยรวมคือ มีตัวยาตรงคือเถาเพชรสังฆาตที่ทำหน้าที่กัดเถาดาน กัดเมือกมันในลำไส้ แก้ริดสีดวงทวาร และยังมีอัคคีทวารซึ่งมีรสขมร้อน ช่วยย่อยอาหาร ขับลม และมีโกฐน้ำเต้าที่ช่วยขับลมในลำไส้ ช่วยระบายท้อง ขณะเดียวกันก็ช่วยห้ามไม่ให้ถ่ายมากเกินไป ในกรณีที่คนไข้ถ่ายอยู่แล้ว อย่างไรก็ตามสิ่งที่แพทย์แผนไทยเน้นย้ำ หรือให้ความสำคัญคือ ข้อห้าม ข้อควรปฏิบัติของคนไข้และอาหารแสลงโรค เช่น การหลีกเลี่ยงการรับประทานเนื้อสัตว์ที่ย่อยยาก ห้ามกินเนื้อสัตว์ที่มีเมือกคาวมาก เช่น กุ้ง ปลาหมึก หอย ปลาไม่มีเกล็ด เป็นต้น

ข้อมูลโดย
พท.สมชาย อ้นทอง ฝ่ายเภสัชกรรมไทย รพ.การแพทย์แผนไทย ม.อ.