บทความโดย

แพทย์แผนไทยบดินทร์ ชาตะเวที นักวิทยาศาสตร์สุขภาพ โรงพยาบาลการแพทย์แผนไทย คณะการแพทย์แผนไทย มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์

ภูมิแพ้อากาศหรือจมูกอักเสบจากภูมิแพ้ (Allergic Rhinitis) เป็นโรคภูมิแพ้ที่พบได้บ่อย เป็นการอักเสบของเนื้อเยื่อจมูกเมื่อสัมผัสกับสารก่อภูมิแพ้และอากาศที่เปลี่ยนแปลงแบบเฉียบพลัน ส่งผลให้เกิดการระคายเคือง ทำให้โพรงจมูกเกิดการอักเสบ และแสดงอาการต่าง ๆ ตามมา สามารถพบได้ทุกเพศทุกวัย และส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน

สาเหตุการเกิด

โรคภูมิแพ้อากาศ เกิดจากระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายมีการหลั่งสารฮีสตามีน (Histamine) ออกมา เพื่อตอบสนองและป้องกันสารก่อภูมิแพ้ที่เข้าสู่ร่างกายผ่านทางการหายใจ ทำให้เกิดอาการแสดงของภูมิแพ้ เช่น น้ำมูลไหล เยื่อบุโพรงจมูกอักเสบ และหากไม่รักษาอาจนำไปสู่ภาวะโพรงไซนัสอักเสบได้

ปัจจัยกระตุ้นโรคภูมิแพ้อากาศ

ปัจจัยกระตุ้นที่ทำให้อาการเป็นมากขึ้น ประกอบด้วย การสัมผัสฝุ่น ควัน และมลพิษทางอากาศ / การเปลี่ยนแปลงของสภาพอากาศ อุณหภูมิและความชื้น / กลิ่นบุหรี่ หรือกลิ่นน้ำหอมที่มีความฉุน / การได้รับละอองเกสร ขนสัตว์ผ่านการหายใจ / รวมทั้งการพักผ่อนที่ไม่เพียงพอ และความกังวล

ประเภทของโรคภูมิแพ้อากาศ

โรคภูมิแพ้อากาศ สามารถแบ่งได้เป็น 2 ประเภท คือ

1. ภูมิแพ้อากาศตามช่วงฤดูกาล คือ มีสารก่อภูมิแพ้เกิดขึ้นในบางฤดูกาล เช่น เกสรดอกไม้ ละอองฝุ่นดิน หรือความชื้นไอฝน โดยในช่วงฤดูดังกล่าวมักจะมีอาการภูมิแพ้มากขึ้นกว่าปกติ เนื่องจากสภาพอากาศที่เย็นและแห้ง และสารก่อภูมิแพ้ที่เพิ่มมากขึ้นในสิ่งแวดล้อมในฤดูนั้นๆ กระตุ้นให้อาการกำเริบ
2. ภูมิแพ้อากาศตลอดทั้งปี คือ ร่างกายตอบสนองต่อสารก่อภูมิแพ้ จากสภาพแวดล้อมที่มีทุกฤดูกาล โดยเฉพาะสารก่อภูมิแพ้ภายในที่อยู่อาศัย เช่น ไรฝุ่น แมลงสาบ รังแค ขนสัตว์ และเชื้อรา เป็นต้น

อาการแสดงทางคลินิก

อาการทางคลินิกที่พบได้ในผู้ป่วยภูมิแพ้อากาศ ได้แก่ อาการคัดจมูก คันจมูก จาม น้ำมูกไหล ชอบขยี้จมูกจนเกิดรอยบริเวณสันจมูก มีเสมหะในคอ และอาจพบอาการคันตา แสบตา น้ำตาไหล เยื่อบุตาอักเสบเนื่องจากการแพ้ รวมทั้งมีอาการเสียงเปลี่ยน ไอ คันคอ คันเพดานปาก คันหู หูอื้อร่วมด้วยได้

การรักษาทางการแพทย์แผนไทย

• การตรวจวินิจฉัย การประเมินอาการเฉพาะโรค การให้คำแนะนำและความรู้ในการดูแลตนเอง เพื่อหลีกเลี่ยงปัจจัยเสี่ยงและการป้องกันไม่ไห้อาการเป็นมากขึ้น
• การใช้ยาสมุนไพรชนิดแคปซูลและยาปรุงเฉพาะราย เพื่อบรรเทาอาการและปรับสมดุลระบบตรีธาตุ
• การกดจุด เพื่อกระตุ้นการทำงานของระบบหายใจ
• การอบและการสุมยาสมุนไพร เพื่อฟื้นฟูการหายใจ และลดการคัดแน่นของจมูก

ทั้งนี้ในกระบวนการรักษามีการติดตามอาการ เปรียบเทียบผลการรักษาก่อน-หลัง เพื่อให้ผู้ป่วยทราบถึงพัฒนาการของการรักษา และเพื่อวางแผนการรักษาต่อเนื่อง รวมทั้งการดูแลตนเองเพื่อหลีกเลี่ยงปัจจัยที่ทำให้อาการกลับมาเป็นซ้ำ ครอบคลุมการรักษาแบบองค์รวม

สำหรับผู้ที่ต้องการปรึกษาและรักษาโรคภูมิแพ้อากาศด้วยการแพทย์แผนไทย สามารถเข้ารับการตรวจประเมินได้ ณ โรงพยาบาลการแพทย์แผนไทย มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ โดยสามารถสอบถามข้อมูลการรักษาได้ที่ 074-282710 หรือ 082-5197196