[b]ยาเขียวหอม ยอดยาไทย[/b]
โดย นพท.สมชาย อ้นทอง

             ยาเขียวหอมเป็นยาแก้ไข้ตำรับหนึ่งที่แพทย์แผนไทยนิยมใช้ในเด็กที่เป็นไข้ตัวร้อน หรือจากพิษไข้ชนิดที่มีผื่น มีตุ่มน้ำขึ้น เช่นหัด อีสุกใส นอกจากนี้ยังเหมาะสำหรับคนที่มีอาการร้อนใน เกิดแผลในปากบ่อย ยาตำรับนี้มีกลิ่นหอมเฉพาะตัวเนื่องจากประกอบด้วยสมุนไพรที่มีกลิ่นหอมหลายชนิด เช่นรากแฝกหอม เปราะหอม ใบสันพร้าหอม ใบพิมเสน และเกสรทั้ง 5 เป็นต้น ข้าพเจ้าจึงขอหยิบยกเอายาในตำรับนี้มาอธิบายในสรรพคุณ วิธีทำ วิธีใช้ และรายละเอียดเพื่อเป็นประโยชน์ ความรู้ความเข้าใจแก่ผู้ใช้ และบุคคลทั่วไปในลำดับต่อไป

[b]สรรพคุณ[/b]
          - แก้ตัวร้อน ร้อนใน กระหายน้ำ ละลายน้ำสุก หรือน้ำดอกมะลิ
          - แก้พิษหัด พิษสุกใส ละลายน้ำรากผักชีต้ม ทั้งรับประทานและชโลม
หมายเหตุ      การชโลมใช้ผงยา 1 ต่อ น้ำ 3 ชโลมให้ทั่วตามตัวบริเวณที่ตุ่มใสยังไม่แตก
[separator]
[b]วิธีทำ[/b]     บดเป็นผง

[b]ขนาดรับประทาน[/b]
           รับประทานวันละ 4- 6 ครั้ง เมื่อมีอาการ ผู้ใหญ่ ครั้งละ 1 ช้อนชา เด็ก ครั้งละ 1-2 ช้อนชา ละลายน้ำ 2-4 ช้อนโต๊ะ

[b]ข้อควรระวัง[/b]
           - ห้ามใช้ในผู้ที่สงสัยว่าเป็นไข้เลือดออก
           - กรณีแก้ตัวร้อน ร้อนในห้ามใช้ยาเป็นเวลานานเกิน 3 วัน
           - กรณีแก้พิษหัด พิษสุกใส ห้ามใช้ยาเป็นเวลานานเกิน 15 วัน

[b]วิเคราะห์ตัวยาในตำรับ[/b]

[b]ตัวยาตรง[/b]
- ใบพิมเสน รสเย็นหอม สรพคุณ แก้ไข้ตัวร้อน ถอนพิษไข้
- ใบผักกระโฉม รสเย็น สรรพคุณ แก้ไข้พิษ ไข้ตัวร้อน ไข้หวัด
- ใบหมากผู้ หมากเมีย รสจืด สรรพคุณ แก้ไข้ตัวร้อน เหือดหัด อีสุกใส อีดำอีแดง
- เนื้อไม้/ แก่นจันทน์เทศ รสขมหอมร้อน สรรพคุณ แก้ไข้ดีเดือด ดีพลุ่ง กระสับกระส่าย
- แก่นจันทน์แดง รสขมเย็น สรรพคุณ แก้ไข้เพื่อดีพิการ แก้ตัวร้อน ดับพิษไข้ทุกชนิด  

[b]ตัวยาช่วย[/b]
- เนระพูสี รสฝาด สรรพคุณ แก้ไข้เหนือ ไข้พิษ ไข้กาฬ
- พิษนาศน์ ต้นรสจืดขื่นเอียน ดับพิษกาฬ แก้ไข้เซื่องซึม
- มหาสดำ รสเย็น สรรพคุณ แก้ไข้พิษไข้กาฬ แก้ร้อนในกระหายน้ำ
- รากไคร้เครือ รสขมขื่นปร่า สรรพคุณแก้พิษไข้ พิษกาฬ
- ว่านกีบแรด รสจืดเย็น แก้พิษไข้พิษตานซาง
- ว่านร่อนทอง รสปร่า คุมธาตุ แก้พิษฝี

[b]ตัวยาประกอบ[/b]
- ใบสันพร้าหอม รสหอมสุขุม แก้ไข้ ขับเหงื่อ
- รากแฝกหอม รสหอม ขับลมในลำไส้ แก้ท้องอืดจุกเสียดแน่น ขับปัสสาวะ
- เปราะหอม รสร้อนหอม สรรพคุณ ขับลมในลำไส้ แก้ท้องอืดท้องเฟ้อ
- ดอกพิกุล รสหอมสุขุม แก้ลม บำรุงโลหิต
- ดอกบุนนาค รสหอมเย็น สรรพคุณ แก้ร้อนกระสับกระส่าย
- ดอกสารภี รสขมหอมเย็น แก้ไข้ที่มีพิษร้อน แก้โลหิตพิการ เจริญอาหาร บำรุงหัวใจ
- เกสรบัวหลวง รสฝาดหอม แก้ไข้รากสาด ไข้ที่มีพิษร้อน

[b]กระสายยา[/b]
แก้ตัวร้อน แก้ร้อนใน กระหายน้ำ ละลายน้ำสุก หรือน้ำดอกมะลิ
ดอกมะลิ รสหอมเย็น แก้ร้อนใน กระหายน้ำ ทำให้จิตใจแช่มชื่น
แก้พิษหัดพิษอีสุกใส ละลายน้ำรากผักชีต้ม ทั้งรับประทานทั้งชะโลม