ยาทั้งสองประเภท คือยาแผนปัจจุบันและยาแผนโบราณ มีทั้งคุณและโทษเมื่อรับประทานเข้าไปแล้วไม่ถูกกับเซลล์หรือไม่ถูกกับธาตุทั้ง 4 ของผู้ป่วย บางขนาน หรือบางชนิดซึ่งไม่ถูกหรือเข้ากันไม่ได้อย่างร้ายแรง เนื้อเยื่อในร่างกายจะปล่อยสารพิษชนิดหนึ่งออกมาเพื่อต่อต้านยานั้นๆ ทำให้มีอาการผิดปกติขึ้นมาอย่างเฉียบพลัน ซึ่งเรียกว่า “อาการแพ้ยา” ซึ่งเมื่อเกิดอาการแพ้ขึ้นมา ผู้ป่วยจะต้องหยุดรับประทานยานั้นทันที แล้วรีบปรึกษาแพทย์หรือผู้รู้เรื่องยาโดยด่วน



ลักษณะอาการของผู้ป่วยที่แพ้ยาแผนปัจจุบัน
  1.  กรณีแพ้อ่อนๆ อาจมีเพียงผื่นคัน ผื่นแดง จุดแดงๆ หรือตุ่มใสๆเล็กๆคล้ายลมพิษ
หรืออาจมีอาการบวมบริเวณใบหน้า หนังตา และริมฝีปาก อาการเหล่านี้มักพบในผู้ป่วยที่แพ้ยา
กลุ่ม แพนนิซิลิน เพนวี แอมพิซิลิน และยากลุ่มซัลฟา
  2.  ในรายที่มีอาการแพ้ขนาดปานกลาง อาจพบอาการใจสั่น แน่นหน้าอก คลื่นไส้
อาเจียน หรือหายใจขัดคล้ายหืด มักเกิดกับการใช้ยาฉีด
  3.  ในรายที่มีอาการแพ้อย่างรุนแรง จะมีอาการเป็นลม ตัวเย็น ชีพจรเบาเร็ว ความดันต่ำ
อาจหยุดหายใจ มักเกิดหลังการฉีดยาประเภทเพนนิซิลิน หรือเซรุ่ม เช่น เซรุ่มแก้พิษงู เซรุ่มแก้บาดทะยัก
หมายเหตุ บางรายมีลักษณะพุพอง หนังเปื่อยลอกทั้งตัวคล้ายถูกไฟคลอก ปากเปื่อย ตาอักเสบ มีไข้ หากแพ้เลือดหรือน้ำเกลือ มักมีไข้ หนาวสั่น และเป็นลมพิษ

ลักษณะอาการของผู้ป่วยที่แพ้ยาแผนโบราณ
  บางรายอาจมีอาการอ่อนเพลีย เบื่ออาหาร ทั้งๆที่ไม่เคยเป็นมาก่อน บ้างคลื่นไส้อาเจียน ปวดท้องถ่ายบ่อย มีผื่นขึ้นตามผิวหนังทั่วไป บางรายอาจมีอาการบวมบริเวณใบหน้า รอบดวงตา ริมฝีปาก หูอื้อ ตาพร่ามัว ลิ้นและผิวหนังชา ปวดเมื่อยผิดปกติ เป็นลม วิงเวียน ใจสั่น ตกใจง่าย ตัวเหลือง ปากแห้ง ปวดท้องบริเวณสะดือ กดเจ็บหน้าท้องแข็ง ไอเป็นเลือด หายใจอืดอัด ปัสสาวะเป็นเลือดเป็นต้น
  ดังที่ได้กล่าวมาแล้วทั้งหมอผู้จ่ายยา และผู้ป่วยซึ่งเป็นผู้ใช้ยา จึงควรพินิจพิจารณาให้ถี่ถ้วนก่อนใช้ยา เพื่อใช้ยาให้ถูกกับโรค ถูกชนิด ถูกขนาน ถูกขนาด  ถูกกับบุคคล ถูกที่ ถูกเวลา เพราะนอกจากยาแต่ละชนิดจะมีคุณอนันต์ แต่ในขณะเดียวกันยาก็มีโทษอย่างมหันต์เช่นกัน

โดย พผท. สมชาย อ้นทอง