กว่า 5 ปี มาแล้วที่ แพทย์แผนไทยนิอวันตี นิมะ แพทย์แผนไทยชำนาญการ สถานีอนามัยเฉลิมพระเกียรติ ปูยุด จังหวัดปัตตานี ที่ได้นำสมุนไพรมาประยุกต์ใช้ในการรักษาโรคขั้นปฐมภูมิให้กับชาวบ้านทั้งเด็กและผู้ใหญ่ โดยจุดเริ่มต้นมาจากนำสมุนไพรใกล้บ้านเพียง 5 ชนิด นำมาตาก สับ บด และต้ม รักษาตามคำบอกเล่าของคนรุ่นปู่ย่า จนได้รับความนิยมอย่างกว้างขวางจนต้องเปิดให้บริการแบบคู่ขนาน ทุกวันนี้มีการนำยาสมุนไพรใช้ถึง 90 รายการ แต่รายการยาทั้งหมดกว่าครึ่งหนึ่งเบิกงบจัดซื้อไม่ได้เพราะอยู่นอกบัญชียาหลัก

แพทย์แผนไทยนิอวันตี นิมะ กล่าวว่า "สมุนไพรพวกนี้จริงอยู่ที่มันมีอยู่ในท้องถิ่นแต่มันก็ต้องซื้อ แต่พอเราต้องเอามาใช้จริงในระยะยาวก็ต้องมีการซื้อหมนุเวียน อยู่ตลอดเวลา แต่ขนาดที่เราก้าวไปข้างหน้าแล้ว...หน่วยงานที่ให้เงินค่ายายังตามหลังอยู่ ยังไม่สามารถจ่ายค่ายาตรงนี้ให้เราได้ก็เป็นปัญหาในเรื่องของงบประมาณ"

หลังนำบุตรชายวัยไม่ถึงขวบเข้ารับการป้ายยาสุมกระหม่อมที่สกัดจากขิงหอมแดงและตำลึง เพื่อลดไข้ครั้งแรก สร้างความแปลกตาให้กับแม่ลูก 2 ไม่น้อย เธอบอกว่าแม้รู้ว่ามีการใช้สมุนไพรในการรักษาโรคมานาน แต่ไม่คิดว่าเด็กยุคนี้จะได้ใช้ในระบบแพทย์แผนปัจจุบัน แต่ก็เชื่อมั่นว่าฤทธิ์ยาจะทำให้ลูกชายดีขึ้น แม้จะช้ากว่ายาแผนปัจจุบัน เชื่อหากขยายการรักษาได้จะช่วยลดค่าใช้จ่ายด้านสาธารณสุขได้ไม่น้อย

มารดาของผู้ป่วย กล่าวว่า "ลดต้นทุนในการรักษาจากการรักษาพยาบาลภายนอกได้เยอะ แล้วก็ลดต้นทุนการผลิตยาจากรัฐบาลได้เยอะมากที่เดี๋ยว คิดว่า ตรงนี้น่าจะเป็นการต่อยอดให้กับชุมชน แล้วเป็นการสร้างรายได้ให้กับชุมชนได้มากขึ้น แล้วให้ชาวบ้านมีอาชีพและรายได้"

ปัจจุบันมีการขึ้นทะเบียนสมุนไพร 20 ชนิด อยู่ในบัญชียาหลัก แต่ยังไม่ครอบคลุมการรักษา คณะกรรมการพิจารณายาหลักแห่งชาติ จึงเตรียมพิจารณาเพิ่มยาสมุนไพรลงในบัญชียาหลัก แม้ตอนนี้ยังไม่มีตัวเลขสำคัญทางสถิติที่บ่งชี้ว่าการใช้ยาสมุนไพรจะลดการใช้งบประมาณได้มากน้อยเพียงใด

ขณะที่ผู้ช่วยเลขาธิการสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ยอมรับว่าหากแนวทางการรักษาแบบระบบคู่ขนานได้รับการยอมรับและใช้อย่างแพร่หลายไม่เพียงจะช่วยลดผลข้างเคียงจากยาแผนปัจจุบันได้ ยาที่ผลิตจากสมุนไพรยังเป็นความมั่นคงด้านสาธารณสุขของไทย หากเกิดภาวะขาดแคลน

นพ.ชูชัย ศรชำนิ ผู้ช่วยเลขาธิการสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ กล่าวว่า "ถ้าเกิดว่าประเทศชาติเราเกิดการขาดแคลนยาแผนปัจจุบัน หรือสต๊อกยาจากต่างประเทศมันขาดแคลน ถ้าเราทำให้ระบบการแพทย์แผนไทยเราเข้มแข็ง ความมั่นคงของทางด้านสุขภาพของประชาชนเกิดขึ้นแน่ เกิดขึ้นเลย แล้วก็มีหลักฐาน ยืนยัน"

ถือเป็นสถานีอนามัยแห่งแรกของไทย ที่นำร่องการรักษาแบบคู่ขนานมาใช้ ซึ่งไม่เพียงเปิดโอกาสให้ผู้ใช้ยาได้ตัดสินใจเลือกการรักษาและใช้ยาตามความสมัครใจ ยังเป็นการสร้างความมั่นคงทางสาธารณสุข เมื่อเกิดภาวะวิกฤตด้วย

แหล่งข่าว:ข่าวช่อง 7 สี http://s.ch7.com/162071